Evidence based foodplatform - geschreven door diëtisten en wetenschappers
​Instagram: @marijkeberkenpas​

Hai Reader,

Wat is nu écht belangrijk als het om gezonde voeding gaat? Tussen alle alarmerende krantenkoppen en tegenstrijdige voedingsadviezen is dat soms best lastig te bepalen.

In deze nieuwsbrief duiken we in de wetenschap achter darmkanker, chemische stoffen in ons eten en de angst voor zoetstoffen. Maar ook iets heel praktisch: waarom je om 10 uur alweer trek kunt hebben, terwijl je dacht gezond te hebben ontbeten.

In deze nieuwsbrief:

• 🎙️ Waarom krijgen steeds meer jonge mensen darmkanker?
• 🎧 PFAS, pesticiden en andere chemische stoffen: hoe bezorgd moeten we zijn?
• 🥣 Waarom een gezond ontbijt niet altijd een volwaardig ontbijt is.
• 🔎 Hoe één onderzoek onterecht angst voor zoetstoffen aanwakkerde

Veel lees- en luisterplezier!

Marijke

ir. Marijke Berkenpas
Diëtist & voedingswetenschapper​
​Founder I'm a Foodie / Een Podcast over Voeding​

​#255: Toename darmkankerdiagnoses in Broodje Jaap! met prof. dr. ir. Jaap Seidell!​

Darmkanker komt minder vaak voor dan tien jaar geleden, maar onder mensen jonger dan 50 jaar stijgt het aantal diagnoses juist. Hoe kan dat? En wat kunnen we doen om die ontwikkeling te keren?

In deze aflevering van Broodje Jaap! bespreken Bart & Jaap de mogelijke verklaringen. Welke rol spelen voeding, beweging, overgewicht en het darmmicrobioom? En waarom moeten we bij preventie ook kijken naar de gewoontes die we al in onze jeugd ontwikkelen?

Ook bespreken ze het bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Daarmee kunnen voorstadia worden opgespoord en tumoren eerder worden ontdekt. Zou het zinvol zijn om mensen al op jongere leeftijd uit te nodigen? Jaap legt uit waarom hij daarvoor pleit en waarom investeren in een gezonde jeugd minstens zo belangrijk is.

Sinds 2020 hebben we al meer dan 250 shows gemaakt! Met de steun van onze luisteraars kunnen we dat onafhankelijk en zonder advertenties blijven doen. Word Vriend van de Show voor €2,50 per maand. ❤️

​Klik op de link om de show te luisteren.​

​#256: Gif! Over toxische stoffen in ons dagelijks leven/voeding. In gesprek met emeritus hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam Jacob de Boer & Rolf Heynen​

Van je koekenpan tot je drinkwater: in deze aflevering hebben we het over chemische stoffen in onze dagelijkse omgeving. Bart spreekt met emeritus hoogleraar milie chemie en toxicologie Jacob de Boer en ondernemer, politicoloog en auteur Rolf Heynen. Samen schreven zij het boek Gif.

Hoe komen stoffen als PFAS, PCB’s en pesticiden in onze voeding terecht? Waarom blijven sommige stoffen zo lang aanwezig in het milieu en ons lichaam? En wie moet daar iets aan doen: de consument, de industrie of de overheid?

We bespreken de parallellen met de geschiedenis van de farmaceutische industrie, de invloed van economische belangen en de vraag of vervangende stoffen wel altijd een verbetering zijn. Ook wordt het persoonlijk: wat eten Jacob en Rolf zelf nog? En heeft Bart na het lezen van hun boek iets te enthousiast zijn plastic keukenspullen weggegooid?

​Klik op de link om de show te luisteren.​

Die koektrommel om 10 uur? Dat is geen gebrek aan wilskracht. Het ligt waarschijnlijk niet aan jou, maar aan je ontbijt 🍪

Halverwege de ochtend is je energie ineens op. Je maag knort, je wordt kortaf tegen je collega en die koektrommel staart je aan. Die snackdrang is meestal een hongersignaal: je lichaam heeft te weinig brandstof gekregen.

Veel mensen doen hun best om gezond te eten, maar eten niet volwaardig: hun maaltijden missen bouwstenen, vezels en energie. Alleen een bakje magere yoghurt met aardbeien als ontbijt. Twee rijstwafels met kipfilet en komkommer als lunch. Zulke maaltijden vullen niet, dus heb je snel weer honger.

De oplossing is dus geen gezonder tussendoortje, maar een betere maaltijd ervóór. Gevarieerd, goed verzadigend en lekker, zodat het je ook voldoening geeft. Heb je na een hoofdmaaltijd al snel weer honger? Dan heb je waarschijnlijk te weinig gegeten.

Dat is ook mijn eigen ervaring. Vroeger at ik vaak een te klein ontbijt: havermout met appel en banaan. Heerlijk, maar om 10 uur had ik alweer honger 🙋‍♀️

Nu maak ik mijn portie groter en verrijk ik 'm standaard. Zaden en pitten erover, zoals de Fiberlicious-vezelmix uit het boek (met o.a. chia, lijnzaad en pompoenpitten) of de ontbijtverrijker van AH (#nosponjustfan, staat ook in Favo 4.0 ebook met 1.300+ producten). Een schep 100%-pindakaas of amandelpasta erdoor en een schep yoghurt of kwark. Zo komen er eiwit, gezonde vetten en extra vezels bij, en zit je al een eind richting je dagelijkse portie noten. Het scheelt echt zoveel: ik zit nu veel langer vol 🙌

"Maar die extra calorieën dan?"​
Begrijpelijk, maar niet nodig. Grote overzichtsonderzoeken laten zien dat regelmatig noten eten geen effect heeft op je gewicht, zelfs niet als mensen er zoveel van mochten eten als ze wilden. Noten verzadigen goed, waardoor je later vaak minder eet of snackt. Een stevig ontbijt waar je de ochtend mee doorkomt is echt een betere deal dan een klein ontbijt en een koek om 10 uur.

Zin in meer van dit soort ontbijtjes? Alle recepten in Eet als een expert 2.0 zijn zo samengesteld dat je er lang vol van zit.

Die angst begon met één onderzoek dat wereldwijd de koppen haalde. Italiaanse onderzoekers gaven ratten elke dag een enorme dosis aspartaam: 100 mg per kilo lichaamsgewicht. Die ratten ontwikkelden meer tumoren. Omgerekend zou jij daarvoor 10 liter lightfrisdrank per dag moeten drinken, je hele leven lang 🤯

En er was nog iets aan de hand met dat onderzoek: de ratten waren al ziek voordat ze meededen. Volgens de Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) voldeed het onderzoek aan geen enkele richtlijn voor goed onderzoek.

Toch haalde juist dit onderzoek de krantenkoppen. De grote onderzoeken bij mensen die géén verband vonden tussen aspartaam en kanker kregen nauwelijks aandacht. Voor zoetstoffen zijn er meer dan 3000 onderzoeken. Dat ene opvallende onderzoek bij ratten uitlichten en de rest negeren, dat noemen we cherrypicking. Het is belangrijk om naar het totaalplaatje te kijken voordat je uitspraken doet.

Wat zegt dat totaalplaatje? Alle zoetstoffen zijn uitvoerig onderzocht en veilig bevonden door de EFSA. Voor aspartaam zou je zo'n 15 tot 20 glazen zero per dag moeten drinken om boven de veilige grens te komen.

Betekent dit dat zero gezond is? Nee, water of thee blijft de beste keuze. Maar drink je nu veel frisdrank met suiker en vind je minderen lastig? Dan is zero een stap in de goede richting 🙌

Ik zie dit soort berichtgeving heel vaak: één onderzoek wordt uitgelicht en gebruikt om angst te zaaien. Terwijl het belangrijk is dat je naar het totaalplaatje van al het bewijs bij elkaar kijkt voordat je conclusies trekt. Daarom staat cherrypicking in de Misinformatiebingo uit ons boek Eet als een expert 2.0 📘 Daar vind je nog veel meer voorbeelden van misinformatie, met uitleg, toelichting en een voorbeeld om zelf mee te oefenen. Download hier gratis.